Perandorinë Osmane nga shekulli i 15-të e qeverisën 33 sadrazemë shqiptarë

 

Në Perandorinë Osmani sipas librit “Shqiptarët e Harruar në Turqi”, të Qamil Bytyçit pati 33 sadrazemë (kryeministra), filluar nga Gedik Ahmet Paşa që qeverisi në vitet 1474 – 1477 dhe deri te  Damat Ferit Paşa në vitet 1919 / 1920. Prointegra sot jep nga ky libër kapitullin:  II – 1b – Shqiptarët në Perandorinë Osmane (në trojet e Turqisë së sotme)

 Nga Qamil Bytyçi, Stamboll

Në pjesën e mëparshëm ne shpjeguam se shqiptarët u shpërndanë në të gjitha tokat Osmane në Evropë, Azi dhe në Afrikë. Në këtë pjesë do të flasim për shqiptarët në trojet e Turqisë së sotme gjatë Perandorisë Osmane.

Sikurse ka shpërngulje nga qytete të tjera drejt kryeqyteteve edhe nga qytetet tjera të Perandorisë Osmane ka pasur shpërngulje në Stamboll, që ishte edhe kryeqyteti i Perandorisë Osmane edhe më i rëndësishmi nga aspekti politik, ekonomik, kulturor, etj. Edhe shqiptarët ishin të përqendruar këtu.

Perandoria Osmane vendoste kombe të ndryshme në vendet që aneksonte në tokën e saj. Kur Stambolli iu bashkua tokave Osmane në vitin 1453 shqiptarët ishin ndër të parët që u vendosën së bashku me kombet e tjera. Këtë do ta shihni në shembullin më poshtë., se cilët ishin sadrazemët shqiptarë në Perandorinë Osmane:

 II – 2 – SADRIAZEMËT SHQIPTARË NË  PERANDORINË OSMANE  

        Sadriazemët                                          Periudha

   1 –  Gedik Ahmet Paşa                       1474 – 1477

2 – Dukakinoğlu Ahmet Paşa             1514 – 1515

   3 – Damat İbrahim Paşa                      1523 – 1536

4 – Ayas Mehmet Paşa                        1536 – 1539

5 – Damat Çelebi Lütfi Paşa               1539 – 1541

6 – Kara Ahmet Paşa                           1553 – 1555

7 – Semiz Ali Paşa                              1561 – 1565

   8 – Şemsi Ahmet Paşa                         1579 – 1580

9 – Koca Sinan Paşa       1580 -1582 /1589 -1591(dy herë)

10 – Ferhat Paşa                      1591- 1592 / 1595 – (dy herë)

11 – Hadim Hasan Paşa                          1597 – 1598

12 – Yemişçi Hasan Paşa                        1601 – 1603

13 – Nasuh Paşa                                      1611 -1614

14 – Ohrili Hüseyin Paşa          1621 – 1621 (Mars-Shtator)

15 – Mere Hüseyin Paşa  1622-1622 (Qershor -Gusht) /1623

16 – Mehmet Paşa (Tabanıyassı)            1632 – 1637

17 – Mehmet Paşa (Sultanzade)             1644 – 1645)

18 – Tarhuncu Sarı Ahmet Paşa             1652 – 1653

19 – Zurnazen Mustafa Paşa                   5 Mart 1656 (4 orë)

20 – Köprülü Mehmet Paşa                    1656 – 1661

21 – Köprülü Fazıl Ahmet Paşa              1661 – 1676

22 – Köprülü Fazıl Mustafa Paşa           1689 – 1691

23 – Bahadırzade Arabacı Ali Paşa        1691 – 1692

24 – Amcazade Hüseyin Paşa                 1697 – 1702

25 – Daltaban Mustafa Paşa                    1702 – 1703

26 – Köprülü Numan Paşa                      1710

27 – Hacı Halil Paşa                                1716

28 – Arnavut Memiş Paşa                          1808 – 1809

29 – Giritli Mustafa Nail Paşa            1853/1853-1854 / 1857

30 – Avlonyalı Mehmet Ferit Paşa            1903 – 1908

31 – Said Halim Paşa                                 1913 – 1917

32 – Ahmet İzzet Paşa                               1918

33 – Damat Ferit Paşa                                1919 / 1920

Në Perandorinë Osmanë përveç sadriazamëve kishte me detyra edhe vezira , pashallarë dhe “Komandant Detar” si Veziri Sinan Pashai, Keshmakesh Kara Mustafa Pashai, dhe numri i tyre ishte mjaft i lartë.

Për trimërinë e një guvernatori të Perandorisë Osmane me origjin shqiptare siç ishte Abdurrahman Abdi Arnavut Pashai,  që ka treguar gjatë mbrojtjes së qytetit ku ishte komandante i qytetit Hungarezët në shenjë respekti kanë ndërtuar varrin e tij.

Në varrin e tij në gjuhën hungareze dhe osmane shkruan: “Ishte guvernatori i fundit i qytetit të Budës prej 145 vjetësh të sundimit turk, Abdurrahman Abdi Arnavut Pashai u vra pranë këtij vendi në ditën e dytë të shtatorit 1686, në vitin e 70-të të jetës së tij.  Ishte armik hero, le të fle i qetë! “

(Këtij shkrimi nga libri i bashkuam edhe hartën e dikurshme të Libanit, ku ishte e dukshme prania shqiptare, si varrin që i ngritën hungarezët Abdurrahman Abdi Arnavut Pashai ( me origjinë shqiptare), për të cilin në eptaf shkruan: “Ishte armik hero, le të fle i qetë! “