Një piktor që ndjen dhe pasqyron realitetin arbëresh

Francesco Senise u lind më 25 gusht 1970 në Lungro të Kozencës në Kalabri. Shkollën fillore dhe të mesmen e kreu në vendlindje. Studimet i mbaroi në Universitetin Magna Grecia DI Catanzar. Ai për asnjë çast nuk u largua nga vendlindja e tij, jeton dhe punon në Lungro. Ai i kushtoi një pjesë të madhe të prodhimit të tij artistik qytetit të tij të lindjes, të cilin e do shumë.- Veprat e tij janë marrë nga institucionet dhe muzetë publike italiane e të huaj

 Shkruan:  Bexhet Asani

Një numër i madh i veprave të tij, në të vërtetë, u frymëzuan nga peizazhet e mrekullueshme që rrethojnë qytetin e tij të lindjes, si dhe nga sheshet e vogla dhe rrugicat që e karakterizojnë Lungron, duke i interpretuar me “vizionet” e tij të jashtëzakonshme. E njëjta “Ciclo dei Salinari”, e cila e shenjtëroi atë një artist me vlera të mëdha, i detyrohet origjinës së saj për praninë në territorin e Lungros të një miniere kripe, e cila për shumë shekuj ka kushtëzuar ekzistencën e saj. Vëmendja pothuajse obsesive të Senises ndaj vuajtjes së minatorëve ka rrënjë të thella: që si fëmijë, u mahnit veçanërisht nga tregimet e xhaxhait të tij që përshkruan jetën e trishtuar të punëtorëve brenda zgafelleve të minierës, por, mbi të gjitha, nga prania në sallat e shkollës fillore “Camillo Vaccaro”, e frekuentuar prej tij, e disa skulpturave që përfaqësonin në një mënyrë plastike përpjekjen e jashtëzakonshme të banesave të kripës, të shtypur nga pesha e gurëve të kripës që ata bartnin mbi supet e tyre.

Ato skulptura janë futur me ankth në zemrën e Senises së vogël, kanë pushtuar mendjen e tij dhe kanë mbushur sytë e tij të pafajshëm me lot, duke u bërë, me kalimin e kohës, një komponent thelbësor i përvojës së tij të brendshme, derisa ai shpërtheu në një moshë të pjekur në artin e tij, duke ardhur në të shtypura në shumë prej kanavacave të tij. Në këto piktura, theksi vihet në lodhjen fizike të punëtorëve, të cilët pothuajse plotësisht fshijnë fizionomitë e tyre dhe i bën trupat e tyre të ngjashëm me njëri-tjetrin, të grimcuar, si në një rreth djallëzor, nën peshën e kripës.
Lungro, duke qenë gjithashtu një qendër e rëndësishme kulturore arbëreshe dhe selia e Eparkisë Bizantine të Italisë kontinentale, përfaqëson një sintezë të mrekullueshme midis kulturës lindore dhe perëndimore dhe shpirtërore, dhe kjo sintezë qartë shpërthen në veprat e piktorit Senise.
Artist i vetë – mësuar, i lirë nga kufizimet e paracaktuara estetike, brenda disa viteve ai arriti të imponojë vlerën e formave dhe përmbajtjeve të tij në vëmendjen e kritikëve më të kërkuar. Aktiviteti i tij artistik e ka vendosur atë në një pozicion të spikatur në panoramën e artistëve italianë dhe jo-italianë, falë aftësive të tij të padyshimta teknike dhe pjesëmarrjes në ekspozita jo vetëm rajonal, por edhe kombëtare e ndërkombëtare. Agjendën e tij të dendur e sheh të pranishëm në ekspozita personale dhe kolektive në galeritë, muzetë dhe vendet institucionale, në ekspozitat e artit dhe në panairet kryesore të artit bashkëkohor, veprat e tij janë blerë nga persona privatë si dhe për ambientet institucionale në të gjithë botën.

Trashëgimtar i trendit realist që zbret nga Courbet, Daumier dhe i pari Van Gogh, nuk është larg tensionit dramatik të muraleve nga David Alfaro Siqueiros që përkthejnë përpjekjet e punëtorëve meksikanë në një shkallë gjigante. Shkathtësia e Francesco Senise dhe dëshira e tij për të eksperimentuar, pa e braktisur kurrë hulumtimin e tij figurativ, e shtyn artistin në provën e kaluar shkëlqyeshëm, për t’i dhënë jetë një cikli kushtuar kinemasë, për kompanitë italiane deri te markat si Ferrari, Fiat, Nutella, monedha lira, tek objektet ndaj një identiteti kolektiv kombëtar që tejkalon kufijtë e një komuniteti, ka pikturuar disa kartëmonedha. Këtu pastaj dalin nga ngjyrat e Francesco Senise përballen me histori dhe simbole që i përkasin emocioneve dhe sugjerimeve që kanë shënuar historinë e Italisë, kostumin e vendit tonë të bukur, të cilat prezantohen me të gjithë shprehjen e tyre të dallueshme. Ato janë portrete të aktoreve dhe aktorëve dhe simbole që në imazhin e tyre Francesco Senise kap ndjenjën e përkatësisë që bëhet një takim i përvojave, identitetit dhe mënyrës së të qenurit. Një pikturë me një aromë klasike që merr formë në krijimtarinë e një artisti bashkëkohor, në gjendje që të tregojë dhe të ngacmojë. Në vitin 2019, artisti Senise, ishte porositur një punë nga kompania kinematografike Lucki Red, prudicent i filmit të fundit kushtuar jetës së Van Ghog, puna e tij u ekspozua në premierën e filmit “Porta eternyti” në Romë, në kinoteatrin Giulio Cesare.
Në librin e tij “Optika letrare” (The Literary Optics) prof. Bexhet Asani kur bën fjalë për veprën e Francesco Senises, me titull “Dy fjalë për pikturat e Francesco Senises, midis tjerash shkruan: Në çdo pikturë që do të shihni firmën “Piktor arbëresh”, pa dyshim ajo pikturë është e artistit të madh Francesco Senise nga Lungro. Pikturat e Franceskos kryesisht janë me motiv arbëresh nga vendlindja e tij dhe nga krahinat e Kalabrisë dhe të Sicilisë. Ai përjetësoi me artin e tij pothuaj çdo lagje arbërshe, shqiponjën dykrenare, të simbolit tonë kombëtar, çdo fushë e kodrinë, të gjitha veshjet e larmishme arbëreshe nga të gjitha zonat e krahinave arbëreshe. Në bazë të rrëfimeve të xhaxhait të tij, Senise pasqyroi vuajtjet dhe punën e vështirë e të rëndë të minatorëve në Minierën e kripës.

Në pikturat e tij dominojnë ngjyrat si: e kuqja ngjyra e flamurit, ngjyra e kaltër dhe e verdha të cilat dominojnë edhe në veshjen dhe kostumet popullore arbëreshe, pastaj e gjelbëra etj. Piktori i shquar arbëresh Francesco Senise, është piktor realist. Pikturat e tij të shumta kryesisht janë me motive arbëreshe.

Pikturat e tij janë botuar nga revistat kryesore të artit kombëtar dhe ndërkombëtar, gazetat rajonale dhe kombëtare, TV, RAI, SKY, ARTETV, TEN, VIDEO CALABRIA, LAC24, RTI, TELESPAZIO CALABRIA, TELEPUGLIA, “Il Tempo” “La Stampa”, “VIP”, “Almanacco Giorgio Mondadori”, “Gazzetta del sud”, “Gazzetta del mezzogiorno”, “Standard” Gazeta kombëtare shqiptare, Il Quotidiano, La Provincia, etj.
Po bëj një paraqitje të ekspozitave të piktorit Senise këto vitet e fundit: Castel dell’Ovo Naples, Itali, 2010. Convent of Theatines Lecce, Itali, 2010. Panairi i VIII ndërkombëtar Agrigento, Itali, 2010. Panairi i artit të panairit Forli panair ndërkombëtar i artit 2012/2013, Itali. La spezia expo, Panairi Ndërkombëtar i Arteve 2013, Itali. Galeria Crisolart New York. Mënyrat e artit, botimi v, Usa. Galeria Crisolart Barcelona, Spanjë.
Deod’Art Galeria, Pallati i Qeverisë së Belgjikës në Strasburg, Belgjika, Pallati Qeveritar i Polonisë Aushvic, Pallati Qeveritar i Polonisë Brukseli, Belgjika Hotel de Paris Montecarlo, Principata e Muzeut Monaco Venezia e Pargës, Greqi, 2011 Bienalja e 10-të e Romës, Sallat e Bramante, Itali Ekspozitë personale, Muzeu MAM i Arteve dhe Artizanatit Cosenza, Itali, 2014 Ekspozitë mini personale “Museo Magma”, Roccamonfina (Ce), Itali, 2014 Ekspozitë personale, Muzeu Qytetar i Altomonte, Salone Razzetti, Itali, 2014 Ekspozitë personale muze qytetar i Buonvicino (CS), 2014 Ekspozitë mini personale “Muzeu Mu.Mi Michetti”, Francavilla al Mare (Pe), Itali 2010 IV Bienalja e Brindizit, Provinca Palace Brindisi, Itali, 2012 Galeria Luz.Art, Firence, Itali 2012 Palazzo Pretorio, Gubbio, Itali Ekspozitë Kolektive “Zonë e Kontrolluar”, përmes Margutta 90, Romë 2014 Ekspozitë personale në Ambasadën Shqiptare Rom 2014.
Ekspozitë personale në Castrovillari, kompleksi muze Françeskan 2015. Ekspozitë personale në kompleks Ekspozita solo e Muzeut të Dioscuri në Quirinale, Romë 2016 në Ekspozita Solo e S. Domenico Cosenza 2017 Solo Teatro Vittoria, Castrovillari, 2017 ekspozitë solo në Fineco Center Asti 2018 Mini shfaqje solo Travagliato (Brescia) 2018 Ekspozitë solo, Museo Historiale Cassino 2018 Ekspozita të përhershme , Mat, Muzeu i Traditave, Muzeu Historik i Firmo (CS) i Salina di Lungro Gallerie Orler, Marcon (Venecia), Itali Galeria e Arteve Avant-Garde, Galeria Clearino Drita e Dritë, Galeria Lecce ToroArte, Sessa Aurunca (CE) Turelli Galeria, Montecatini Terme Artupia Milan.
Veprat e tij janë marrë nga institucionet dhe muzetë publike italiane e të huaj.
Për punën titanike që bën dhe me talentin e tij të rrallë si artist, ka marrë një numër të madh Certifikatash e Mirënjohjesh jo vetëm në Itali por edhe në mbarë botën.

( Shkrimit i shtova edhe tri foto që kam shkrep në vendlindjen e piktorit: sheshit, librave të vjetra Brenda në një shtëpie disa shekullore, R.R. )