Zgjedhjet e vitit 2025 në Shqipëri do të mbahen 34 vjet pas një të kaluare që, në disa mënyra, ende nuk ka kaluar. Gjashtë vitet e fundit të regjimit të Enver Hoxhës, pas vdekjes së tij, e panë Ramiz Alinë në krye, të cilit do t’i paraprinte në këtë rol në hierarki Mehmet Shehu dhe të paktën katër udhëheqës të tjerë të Partisë së Punës, nëse të gjithë nuk do të ishin dënuar me vdekje nga pastrimet
Shkruan: Mario Occihineri, Arbëresh nga Shën Vasili, Kalabri
Ramiz Alia e kuptoi shpejt paqëndrueshmërinë e regjimit dhe kërkoi një rrugëdalje të favorshme. Ndërsa ai dërgoi vëzhgues në vendet perëndimore për të kuptuar mekanizmat e demokracisë dhe të tregut, kundërshtarët politikë dhe disidentët që përpiqeshin të kalonin kufirin vazhdonin të dënoheshin me vdekje.
Në librin “Përmbysja e komunizmit” nga Servet Pëllumbi, profesor i filozofisë në Universitetin e Tiranës gjatë viteve të tranzicionit, raportohen disa informacione domethënëse. Sipas Pëllumbit, vetë Ramiz Alia deklaroi në një dokument të paraqitur Byrosë Politike në vitin 1989: “Ne do të inkurajojmë krijimin e të gjitha partive që duam, por këto parti do të duhet të kontrollohen nga ne”. «Kushdo që e mbështet strategjinë duhet të vihet në krye të saj. Partia që merr pushtetin do ta denoncojë komunizmin me të gjitha forcat e saj, për të fituar simpatinë e Perëndimit.» “Të përndjekurit politikë, të dënuarit politikë, duhet të mbështeten, por ne kurrë nuk do t’i lejojmë ata të marrin pushtetin, sepse sapo të marrin pushtetin, do të hakmerren. Ne nuk mund të bëhemi vartës të tyre.” «Ne do t’u japim të privuarve nga pasuria një letër në duart e tyre në mënyrë që prona e tyre të njihet, por nuk do t’ua japim kurrë atyre. Ne e krijuam pasurinë dhe ajo na përket neve.» “Ne kemi planifikuar gjithçka, strategjia është e qartë për të gjithë dhe kemi përcaktuar rrugët për të arritur qëllimin e misionit tonë.” “Me këtë strategji, brenda dy ose tre legjislaturave do të kemi ish-klasën komuniste në klasën kapitaliste.”
Sipas vejushës së diktatorit Nexhmije Hoxha në librin: “Përvoja dhe meditime të jetës sime politike”, ajo thotë se më 12 gusht 1990, Ramiz Alia zhvilloi një takim me intelektualët më të njohur të vendit, i cili përbëhej nga 50-60 vetë, përfshirë anëtarë të Partisë së Punës dhe mbështetës. Ramizi dyshohet se i pyeti ata: “Cili është mendimi juaj për pluralizmin e partive politike?” dhe nga hezitimet e tyre duhet t’i detyrosh madje të pranojnë pluralizmin partiak, meqenëse intelektualët ishin më të orientuar vetëm drejt një pluralizmi idesh. Në takim morën pjesë, ndër të tjerë, Sali Berishën dhe Fatos Nano, krerët e ardhshëm të qeverive, shkrimtarin Ismail Kadaré dhe vetë Pëllumbin, i cili në vitet në vijim u bë president i Parlamentit me Partinë Socialiste të themeluar më 12 qershor 1991 si një evolucion i Partisë Laburiste.
Sali Berisha, kandidati kryesor i opozitës ende në vitin 2025, kishte qenë sekretar i Partisë së Punës në Fakultetin e Mjekësisë në Tiranë gjatë regjimit, por braktisi aktivitetet e tij si kardiolog dhe profesor universiteti për t’u bërë themelues dhe udhëheqës i Partisë Demokratike nga fundi i vitit 1990, pasi kishte ndërmjetësuar me studentët që kërkonin hapje politike. Zgjedhjet e para të lira të mbajtura në mars të vitit 1991 panë fitoren e Partisë së Punës të Ramiz Alisë dhe një vit më vonë në zgjedhjet e dyta fitoi Partia Demokratike e Berishës. Gjatë qeverisë së tij të parë, rreth vitit 1997, në vend u zhvillua modeli ekonomik i shitjeve mashtruese të skemave piramidale financiare, i cili, sipas skemës Ponzi, u premtonte fitime të mëdha investitorëve të parë në dëm të atyre të rinj, pra viktimave të mashtrimit. Në këtë mënyrë, disa shqiptarë të pandërgjegjshëm arritën të siguronin një kapital fillestar të caktuar, i cili lejoi zhvillimin e investimeve të reja të mëtejshme.
Kryeministri aktual Edi Rama, i cili mori detyrën nga Fatos Nano në krye të Partisë Socialiste në një kontekst korrupsioni që nga viti 2013, ka ndërtuar infrastrukturë të rëndësishme dhe thuhet se po e çon vendin e tij në Bashkimin Evropian brenda pak vitesh, pavarësisht skandaleve të korrupsionit që prekin një pjesë të madhe të politikës shqiptare, duke përfshirë ministrat dhe kryetarët e bashkive të së njëjtës parti qeverisëse.
34 vjet më vonë, Shqipëria udhëhiqet nga evolucioni i një partie të vetme të regjimit komunist dhe kryeministri Edi Rama vjen nga një familje nomenklaturale, djali i Kristaq Ramës dhe nipi i Spiro Kolekës.
Partia që duhej të përfaqësonte të renë në Shqipëri është ndoshta e shkatërruar nga prania e rëndë e Sali Berishës, i cili ka shkaktuar polemika dhe përçarje.
Sipas sondazheve, pesëmbëdhjetë ditë para zgjedhjeve, Partia Socialiste (lista 5) do të ishte mbi 40%, ndërsa Partia për Demokratin (lista 1) do të kalonte 30%.
Risia do të ishte rritja e disa partive më të vogla të cilat, megjithatë, vështirë se do të jenë në gjendje të arrijnë rezultate dyshifrore. Mes tyre është edhe Partia Mundësia e Agron Shegajt (lista 10). Shegaj, me origjinë nga Vlora dhe i diplomuar në Firence, është sipërmarrës dhe politikan, ish-anëtar i parlamentit, nga Partia Demokratike. Pozicioni i saj është padyshim i qendrës së djathtë. Partia tjetër do të ishte Nisma Thurje, një parti që e përcakton veten si centriste dhe reformiste, e Adriatik Lapaj, një aktivist dhe avokat me origjinë nga Saranda, (lista 6).
Parti të tjera më të vogla janë Lëvizja Bashke, partia e krahut të majtë e Arlin Qorit, (lista 2), Djathtas për Zhvillim, partia e krahut të djathtë me frymëzim monarkist (lista 9) dhe Partia Aleanca Kombëtare e Elena Kocaqit, e vetmja grua në krye të partisë (lista 7) që do të përfaqësonte një nacionalizëm liberal.
Në fund të fundit, partitë e vogla po shtohen, por pritet që prania e Berishës në Partinë Demokratike do t’i lejojë Edi Ramës të fitojë një mandat të ri.
Mario Occihineri, Arbëresh nga San Basile (Shën Vasili)
/Calabri
